پرونده ویژه میلاد حضرت زهرا استاد پناهیان تنها مسیر استاد پناهیان تنها مسیر برای زندگی بهتر عکس تلگرام استاد پناهیان حمایت مالی بیان معنوی پناهیان
پرونده ویژه:سفرنامعه پیاده روی اربعین 95 پرونده ویژه محرم 95 استاد پناهیان مذاکرات هسته ای پناهیان پرونده ویژه:#letter4u #LetterForyou نامه ای برای تو سخنان تاثیرگذار همکاری با ما

آخرین مطالب

مطالب برگزیده

آخرین نظرات

۹۵/۱۰/۲۰ چاپ ایمیل و پی دی اف

ادله ضعف سند روایت: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ» و مشابهات آن

نتیجۀ تحقیق:

روایت تتمیم و مشابهات آن، مجموعا در مصادر حدیثی شیعه، ده حدیث می باشد که 6 روایت به صورت مرسل و در 4 روایت به صورت مسند نقل شده است. روایات مرسل را علمای رجال از حیث سند ضعیف به شمار می‌آورند و روایات مسند این باب هم به علت وجود راویان غیر ثقه از حیث سند ضعیف به حساب می‌آیند. بنابراین همه روایات از نظر سند ضعیف می‌باشند.

دقیقا خود روایت تتمیم _نه مشابهات آن_در میان میراث روایی موجود از شیعه، اولین بار توسط مرحوم طبرسی در تفسیر مجمع البیان و کتاب مکارم الاخلاق نقل شده است. بقیه کتب روایی این روایت را یا به نقل از مجمع البیان و مکارم الاخلاق آوردند و یا اصلا به مصدری ارجاع نداده‌اند. پس می‌توان مصدر اصلی این روایت را در آثار روایی موجود شیعه کتاب مجمع البیان دانست که به احتمال قوی مرحوم طبرسی آن را از اهل سنت اخذ کرده است. چنانچه شیوه‌ی او در تمام تفسیر چنین بوده و از کتب روایی و تفسیری اهل سنت استفاده و اقوال اهل سنت را در کنار اقوال شیعه نقل می‌کرده است. قدیمی‌ترین مصدری که از اهل سنت روایت تتمیم را نقل کرده سنن کبری از احمد بن حسین بن علی بیهقی _م 458 ق_ از صحاح سته است. وی این روایت را مسنداً از ابوهریره، از رسول خدا ص روایت کرده است. ابوهریره در میان محدثین شیعه مشهور به جعل حدیث است. امام باقر ع درباره او می‌فرماید: «ثَلَاثَةٌ کَانُوا یَکْذِبُونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ أَبُو هُرَیْرَةَ وَ أَنَسُ بْنُ مَالِکٍ وَ امْرَأَةٌ.»(الخصال،ج1،ص190).

البته در روایات مشابه روایت تتمیم کتبی قدیمی‌تر از مجمع البیان همچون فقه الرضا ع و یا امالی شیخ طوسی به چشم می‌خورد. لکن همگی آنها یا از حیث استناد کتاب به مولف و یا از حیث ارسال و ضعف سند مشکل دارند.

برای مطالعه بیشتر می توانید به مقاله مبسوط حجت الاسلام اصغر هادی با عنوان مکارم الاخلاق* مراجعه کنید.

فصلنامه اخلاق/ فصلنامه دارای رتبه علمی - ترویجی (حوزوی)/ سال اول، شماره 5-6، پاییز و زمستان 1385


روایات تتمیم مکارم الاخلاق

متن روایت 1

عَنِ النَّبِیِّ ص أَنَّهُ قَالَ: إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ.

بررسی سندی

این روایت مرسل است و از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید.

منبع

مجمع البیان، ج10، ص500

متن روایت 2

فَقَالَ رسول الله ص: إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ.

بررسی سندی

این روایت مرسل است و از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید.

منبع

مکارم الاخلاق،ص8

متن روایت 3

قال رسول الله ص: إنّما بعثت لأتمّم مکارم الأخلاق‏

بررسی سندی

این روایت مرسل است و از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید.

منبع

نهج الفصاحه، ص345


روایات مشابه روایت تتمیم

متن روایت 4

عن النبی ص أنه قال: بعثت بمکارم الأخلاق.

بررسی سندی

بر فرضی که این کتاب نوشته حضرت رضا ع باشد انتساب این کتاب به امام رضا ع مشکل است و بین علما اختلاف شدیدی است و بر فرض اینکه نوشته یکی از اصحاب ائمه ع باشد باز این روایت مرسل می‌شود که از نظر علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید.

منبع

فقه منسوب به امام رضا ع، ص353

متن روایت 5

قَالَ جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ الرَّحِیمِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ إِسْحَاقَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَى عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِیٍّ ع قَالَ:

سَمِعْتُ النَّبِیَّ ص یَقُول:‏ بُعِثْتُ بِمَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ وَ مَحَاسِنِهَا.

بررسی سندی

این روایت از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید به خاطر وجود شخصی به نام ابوالمفضل محمدبن عبدالله بن مطلب شیبانی در سلسله‌ی راویان این روایت، که جمعی از دانشمندان علم رجال او را تضعیف کرده‌اند.

ابن غضائری: وضاع کثیر المناکیر رأیت کتبه فیها الأسانید من دون المتون و المتون من دون الأسانید و أرى ترک ما ینفرد به.(رجال ابن‏الغضائری، ج1، ص‏99)

شیخ طوسی: کثیر الروایة حسن الحفظ غیر أنه ضعفه جماعة من أصحابنا.(فهرست‏ طوسی، ص‏402) 

نجاشی: کان فی أول أمره ثبتا ثم خلط و رأیت جل أصحابنا یغمزونه و یضعفونه.(رجال‏ نجاشی، ص‏396)

منبع

امالی طوسی، ص596

متن روایت 6

أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ الْعَلَوِیُّ الْحَسَنِیُّ (رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ)، قَالَ: حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ‏ الْحُسَیْنِ بْنِ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ مُوسَى الرِّضَا، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبِی، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص:

عَلَیْکُمْ بِمَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ، فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بَعَثَنِی بِهَا، وَ إِنَّ مِنْ مَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ أَنْ یَعْفُوَ الرَّجُلُ عَمَّنْ ظَلَمَهُ، وَ یُعْطِیَ مَنْ حَرَمَهُ، وَ یَصِلَ مَنْ قَطَعَهُ، وَ أَنْ یَعُودَ مَنْ لَا یَعُودُهُ.

بررسی سندی

این روایت از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید به خاطر وجود شخصی به نام ابوالمفضل محمدبن عبدالله بن مطلب شیبانی که در سند روایت قبلی توضیحاتش آمد.

منبع

امالی طوسی، ص478

متن روایت 7

عَنْ زَیْنِ الْعَابِدِینَ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: بُعِثْتُ بِمَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ وَ مَحَاسِنِهَا.

بررسی سندی

این روایت مرسل است و از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید.

منبع

مشکاه الانوار، ص243

متن روایت 8

قَالَ رسول الله ص: عَلَیْکُمْ بِمَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بَعَثَنِی بِهَا وَ إِنَّ مِنْ مَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ أَنْ یَعْفُوَ الرَّجُلُ عَمَّنْ ظَلَمَهُ وَ یُعْطِیَ مَنْ حَرَمَهُ وَ یَصِلَ مَنْ قَطَعَهُ وَ أَنْ یَعُودَ مَنْ لَا یَعُودُه‏.

بررسی سندی

این روایت مرسل است و از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید.

منبع

مجموعه ورام، ج2، ص175

متن روایت 9

وَ قَالَ رسول الله ص: بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَحَاسِنَ الْأَخْلَاق‏

بررسی سندی

این روایت مرسل است و از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید.

منبع

مجموعه ورام، ج1، ص89

متن روایت 10

َدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الرَّبِیعِ الوَرَّاقُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ صَبَّاحٍ الْمَدَائِنِیِّ عَنِ الْمُفَضَّل‏
مفضل نامه‌ای به امام صادق ع می‌نویسد و حضرت هم در جواب او نامه‌ای مکتوب می‌فرمایند مشتمل بر وصایا و مواعظ و حکم، که حدود 10 صفحه می‌شود، عبارت ذیل قسمتی از آن نامه مفصل است:
عن أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّی أُوصِیکَ وَ نَفْسِی بِتَقْوَى اللَّهِ وَ طَاعَتِه‏... وَ لَمْ یَبْعَثِ اللَّهُ نَبِیّاً قَطُّ إِلَّا بِالْبِرِّ وَ الْعَدْلِ، وَ الْمَکَارِمِ، وَ مَحَاسِنِ الْأَعْمَالِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْفَوَاحِشِ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَن‏.

 

بررسی سندی

این روایت از حیث سندی نزد علمای علم رجال ضعیف به حساب می‌آید به خاطر وجود شخصی به نام صَبَّاحٍ الْمَدَائِنِیِّ در سلسله‌ی راویان این روایت، که جمعی از دانشمندان علم رجال او را تضعیف کرده‌اند.
نجاشی: ضعیف جدا له کتاب یعرف برسالة میاح و طریقها أضعف منها و هو محمد بن سنان.(رجال‏ نجاشی، ص‏425)
ابن غضائری: ضعیف جدا غالی المذهب.(رجال ابن‏الغضائری،ج 1،ص‏89)
علامه حلی: ضعیف جدا کان غالیا فی مذهبه.(رجال خلاصة الاقوال حلی، ص‏261)

منبع

بصائرالدرجات، ج1، ص531

اشتراک گذاری در واتس اپ اشتراک گذاری در لاین اشتراک گذاری در افسران اشتراک گذاری در گوگل پلاس

نظرات

سلام این موضوع فوق العاده مهمه.
این بیانات استاد پناهیان یکبار دیگه ثابت کرد وظیفه زنده کردن معارفی که لازمه زمینه سازی برای ظهور امام زمانه به شدت در برنامه های آموزشی آموزش و پرورش و حتی در حوزه علمیه هم مظلوم واقع شده و مورد غفلت قرار گرفته.  دو حدیث اساسی و خیلی مهم که ظاهرا هیچ جایی در برنامه ریزی های آموزشی نداره :
1- حضرت محمد صلی الله علیه و آله :
 « اُمِرتُ اَن اُقاتِلَ النّاسَ حتى یشهدوا ان لا اله الا الله و ان محمدا رسول الله ، و یقیموا الصلاة ، و یوءتوا الزکاة ... »
معنی: « من مأمورم با مردم بجنگم تا اینکه شهادتین را بر زبان بیاورند (و اسلام را به رسمیت بشناسند) و فریضه نماز و فریضه زکات را به اجرا درآورند...»
منبع:
-بحار الانوار_علامه سیدمحمدباقر مجلسی- (چاپ مؤسسةالوفاء) - جلد68-صفحه242
-بحار الانوار_علامه سیدمحمدباقر مجلسی- (چاپ دارالاحیاءالتراث) - جلد65-صفحه242
-اعیان الشیعه_علامه سید محسن امین- جلد11-صفحه53
و...

2- حضرت محمد صلی الله علیه و آله :
 «اُمِرتُ اَن آخُذَ الصَّدَقَةَ مِن اَغنیاءِکُم فَاَرُدَّها فى فُقَراءِکُم»
معنی: « من مأمورم صدقه(صدقه واجب که زکات است) را از ثروتمندان شما بگیرم و به فقرایتان بدهم.»
منبع:
مستدرک الوسائل- جلد 7 - صفحه 105
و...

ارسال نظر

لطفا قبل از ارسال نظر اینجا را مطالعه کنید

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
بیان ها راهکار راهبرد آینده نگری سخنرانی گفتگو خاطرات روضه ها مثال ها مناجات عبارات کوتاه اشعار استاد پناهیان قطعه ها یادداشت کتابخانه تالیفات مقالات سیر مطالعاتی معرفی کتاب مستندات محصولات اینفوگرافیک عکس کلیپ تصویری کلیپ صوتی موضوعی فهرست ها صوتی نوبت شما پرسش و پاسخ بیایید از تجربه... نظرات شما سخنان تاثیرگذار همکاری با ما جهت اطلاع تقویم برنامه ها اخبار مورد اشاره اخبار ما سوالات متداول اخبار پیامکی درباره ما درباره استاد ولایت و مهدویت تعلیم و تربیت اخلاق و معنویت هنر و رسانه فرهنگی سیاسی تحلیل تاریخ خانواده چندرسانه ای تصویری نقشه سایت بیان معنوی بپرسید... پاسخ دهید...